داستان کوتاه ( زنداني فقير و هيزم فروش ) از مثنوی معنوی

فقيري را به زندان بردند. او بسيار پرخُور بود و غذاي همه زندانيان را مي دزديد و مي خورد. زندانيان از او مي ترسيدند و رنج مي بردند، غذاي خود را پنهاني مي خوردند. روزي آنها به زندانبان گفتند: به قاضي بگو، اين مرد خيلي ما را آزار مي دهد. غذاي ده نفر را مي خورد. گلوي او مثل تنور آتش است. سير نمي شود. همه از او مي ترسند. يا او را از زندان ... 

ادامه نوشته

به کارگیری عدد در ادبیات فارسی

دکتر ریحانه افسر

استاد دانشگاه کراچی

«عدد» كلمه ای است كه برای شمردن اشیاء و اشخاص به كار می رود و شماره ی آن ها را بیان كند. آن چه با عدد شمرده می شود، «معدود» نام دارد. مانند: چهار درخت، پنج كتاب، هفت دانش جو

در مثال های بالا چهار، پنج و هفت را «عدد» و درخت، كتاب و دانش جو...

ادامه نوشته

تیپ های گوناگون زن در داستان های معاصر ایرانی

 از:فرشته احمدی

از زمانى که شهرزاد با گفتن داستان هایى از حیله و مکر زنان، آشوب دل شهریار را بیش تر مى کرد تا امروز این موجود عجیب و غریب و چندوجهى که با تاباندن نورهاى مختلف بر او طیف هاى جدیدى از شخصیتش را به نمایش مى گذارد، در داستان ها جاخوش کرده و بى حضورش داستان نویس براى رنگ و بو دادن به نوشته اش باید به فکر... 

ادامه نوشته

غلط های مشهور زبان فارسی

دکتر سعید نفیسی

مهدی پرتوی آملی

محمد نبی عظیمی

غلط های مشهور املایی و دستوری زبان فارسی

غلط مشهور در توصیف دو دسته به کار برده می شود:

دسته ی نخست کسانی هستند که از رهگذر سالوسی و ریاکاری در زمره ی نیک مردان جای می گیرند. در باره ی این  " کندم نماهای جو فروش " می گویند:  فلانی غلط مشهور است، یعنی نان پرهیزکاری می خورد ولی " چون به خلوت می رود آن کار دیگر می کند ".

دسته ی دوم آن واژه ها و عباراتی است که بر خلاف حقایق تاریخی و یا آیین ...

ادامه نوشته

موجودهای افسانه ای در ادبیات فارسی

جن : از موجودهای خیالی و افسانه ای فرهنگ عامه و خرافات مردم خاورمیانه و ایران است.
جن واژه ای عربی و به معنی موجود پنهان و نادیدنی است و در فارسی با مفهومی نزدیک به پری از این موجود نامریی یاد می شود.
در باور عوام، جن ها فقط در شب، تاریکی، تنهایی و در محل هایی مانند گرمابه، آب انبار، پستو و ویرانه و بیابان وجود دارند. ...

ادامه نوشته

زندگی نامه شاعر بزرگ خراسان نظامی گنجوی

نام، ولادت و محل تولد: حکیم الیاس بن یوسف بن زکی بن موئید, متخلص به نظامی, شاعر و داستان سرای بزرگ قرن ششم ه.ق, و در حدود سال 536 در شهر گنجه بدنیا آمده است. برای وی کنیه  ابومحمد و لقب نظام الدین و گاهی جمال الدین ذکر کرده اند که ظاهرا بعدها برای وی ساخته شده است. از زندگانی وی اطلاع دقیق و مفصلی در دست نیست و در سال تولد و وفات او نقل تذکیره ... 

ادامه نوشته

بازگشت ادبی در ایران (رنسانس ادبی)

آرزو رضایی

نگاهی دقیق به دوره های ادبیات فارسی نشان می‌دهد که این دوره ها پیوسته به عامل های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی وابسته بوده‌اند. دوره‌ی بازگشت یا رنسانس نیز از این قاعده مستثنا نیست. دوره‌ی بازگشت، از لحاظ محتوای ادبی دوره‌ایست کم‌مایه و بی‌جان و اسم‌هایی که به یاد انسان ...
ادامه نوشته

داستان فرشته ای به نام مادر به بهانه روز مادر

                             

کودکی که آماده تولد بود نزد خدا رفت و از او پرسید:می‌گویند فردا شما مرا به زمین می‌فرستید،اما من به این کوچکی وبدون هیچ کمکی چگونه می‌توانم برای زندگی به آنجا بروم؟خداوند پاسخ داد:در میان تعداد بسیاری از فرشتگان،من یکی را برای تو در نظر گرفته ام، او از... 

ادامه نوشته

داستان کوتاه (كمك)

مردي، اسب اصيل و بسيار زيبايي داشت كه توجه هر بيننده‌اي را به خود جلب مي‌كرد. همه آرزوي داشتن آن را داشتند.
باديه‌نشين ثروتمندي پيشنهاد كرد كه اسب را با دو شتر معاوضه كند، اما مرد موافقت نكرد.
حتي حاضر نبود اسب خود را با تمامي شترهاي مرد باديه‌نشين تعويض ... 

ادامه نوشته

لالایی ها نخستین شعرهای نانوشته ی زنان ایرانی

پيرايه يغمايی

«لالايی» نخستين پيمان آهنگين و شاعرانه ای است که ميان مادر و کودک بسته می شود. رشته ای است، نامريی که از لب های مادر تا گوش های کودک می پويد و تاثير جادويی آن خواب ژرف و آرامی است که کودک را فرا می گيرد. رشته ای که حامل آرمان ها و آرزوهای صادقانه و بی وسواس مادر است و تکان های دمادم گاهواره بر آن رنگی از توازن و تکرار می زند. و اين آرزوها آن چنان بی تشويش و ساده بيان می شوند ...

ادامه نوشته

پیام تبریک

سالروز میلاد خجسته فاطمه زهرا (س) سرور 

بانوان جهان، عطای خداوند سبحان، کوثر

قرآن، همتای امیر مومنان و الگوی بی بدیل

جهانیان بر همه زنان عالم مبارک باد . 

لقب های پادشاهان در ادب فارسی

دكتر عبدالسلام عبدالعزیز فهمی (مصر)  

ترجمه : احمد محمدی

 نخستین بار در كتاب اوستا با لقب «كی» كه از لقب های پادشاهی ایران است آشنا می شویم. اوستا مجموعه ای است از کتاب های دینی كه به زبانی خاص به نام زبان اوستایی تدوین شده است و متن های مقدس دین زردشتی را تشكیل می دهد. دانشمندان ایران شناس ... 

ادامه نوشته

بازتاب موسیقی در ادب فارسی

الف) رابطه ی ادبیات و موسیقی

درخشش علوم و صنایع ایران، در دوره ی ساسانی بود. هنر موسیقی نیز در اثر تشویق شاهان رونقی به سزا یافت. در دوره ی اردشیر موسیقی دانان طبقه ی جداگانه ای را تشکیل داده و به مقام ویژه ای نایل شده بودند.
در دوره ی خسرو پرویز موسیقی پیش رفت بسیار کرد. از نوشته های شاهنامه فردوسی و خسرو شیرین نظامی برمی آید که «باربد» بزرگ ...

ادامه نوشته

شاعري صميمي و زلال

سهراپ سپهري، شاعر و نقاش براي، همه دوستداران هنر ناب شناخته شده است.
اهل كاشانم اما
شهر من كاشان نيست
شهر من گم شده است
من با تاب، من با تب
خانه اي در طرف ديگر شب ساخته ام
سهراب شاعري صميمي است، به اين دليل كه انديشه و افكار ... 

ادامه نوشته

شعر

دلتنگي
محمدرضا تركي
اگر به شوق تو اين اشتياق شكل گرفت
چه شد، چگونه، چرا اين فراق شكل گرفت؟! 
اگر تمام شدن سرنوشت يك ماه است
چرا به جاي طلوع اين محاق شكل گرفت
دل از نگاه تو لرزيد، عشق پيدا شد
شهيد چشم تو شد، درد و داغ شكل گرفت
از آن زمان كه جهان را خدا پديد آورد
چقدر حادثه در اين رواق شكل گرفت
چقدر حادثه رخ داد تا رخ تو شكفت
و اين قشنگ ترين اتفاق شكل گرفت
نسيم زلف تو بر شوره زار خاك گذشت
كه طرح سبزترين كوچه باغ شكل گرفت... 
دوباره حس عجيبي شبيه دلتنگي... 
دوباره عطر تو در اين اتاق شكل گرفت

غزل انسان

رضا اسماعيلي 
در اين زمانه كه عصر هبوط انسان است 
دوباره خاطر آيينه ها پريشان است 
نمي وزد به زمين بوي آدميزادي 
به روي ذهن زمين ، رد پاي شيطان است 
نمي رسد به خدا دست خسته انسان 
چراكه جام وجودش ، تهي ز ايمان است 
شكسته قامت سبز غرور انساني 
بشر ـ قسم به حقيقت ـ شكسته نان است 
دوباره قصه هابيل و فتنه قابيل 
و يك فرشته كه در آسمان هراسان است 
دوباره وسوسه سيب و عشوه حوا 
ببين چگونه قدمهاي نفس لرزان است ! 
از آن گناه نخستين ، بيا كه برگرديم 
كه دوست ، بنده نواز و كريم و رحمان است 
شب است و حافظ شيراز و ذكر خير عشق 
و قلب عاشق من ، باز هم غزلخوان است 
كجاست مثنوي و شب چراغ و مولانا؟ 
دلم گرفته و در جست وجوي انسان است 

زبان و ادبيات فارسي نشانه فرهنگ و تمدن ملي

محمد طالبي
زبان و ادبيات فارسي معرفت چيستي و كيستي ملت متمدن ايران در بستر زمان است. آثار مكتوب گران قدر زبان فارسي منعكس كننده جوهره ملي ايرانيان بافرهنگ و با قدمت و پيشينه اي كهن است كه از ديرباز عرصه پهناوري را تحت سيطره و تأثير خود داشته و بطور كلي تمامي شئون اقتصادي، فرهنگي و اجتماعي آنها را در برمي گرفت  ...

ادامه نوشته

ادبيات آئيني

محمدحسن مقيسه
ادبيات آئيني، از دين و بزرگان ديني و فرهنگ و سنن و احكام و رويدادهاي آن سخن مي گويد. شعر ديني در ايران سابقه اي طولاني دارد و خود شعر نيز بسيار متنوع و پرحجم است. از همان سده هاي نخست شعر فارسي، اولين شاعري كه از مدح و دربار روي برگرداند و ...

ادامه نوشته

به دانش بود مرد را ايمني

مسلم دارايي
در شاهكار ادبيات جهان «شاهنامه» حكيم ابوالقاسم فردوسي، يكي از عوامل گرايش به بدي و دروغ و زشتي و پليدي را غرور مي داند. اين غرور به تدريج به خودبزرگ بيني منجر مي شود. انسانهاي خودبزرگ بين خود را والاتر و بهتر از ديگران مي شمارند و پند هيچ مربي و راهنمايي را نمي پذيرند. خودبزرگ بيني هميشه از راه ثروت 
ادامه نوشته

سبك هندي

گاهی انقلابها و جریانات اجتماعی باعث تغییر سبك‌ها می‌شود؛ سبك هندی كه از اوایل قرن یازدهم تا اواسط قرن دوازدهم به مدت صد و پنجاه سال در ایران و هند و آسیای صغیر معمول بود، در نتیجه همین انقلابهای اجتماعی به وجود آمد. «با روی كار آمدن حكومت صفوی و ...

ادامه نوشته

شعرهای زن ستیزانه ی فردوسی

دکتر ابوالفضل خطیبی

تئودور نولدكه درباره ی مقام زن در شاهنامه می‌نویسد: «در شاهنامه زنان نقش فعالی ایفا نمی‌كنند؛ تنها زمانی ظاهر می‌شوند كه هوس یا عشقی در میان باشد». (۱) اما این نظر چندان دقیق به نظرنمی‌رسد. درست است كه به لحاظ كمّی حجم بسیار کم تری از شاهنامه به زنان ـ در مقایسه با مردان ـ اختصاص یافته، ولی نقش برجسته ی آنان را در ...

ادامه نوشته

قصه و قصه پردازی در مثنوی مولوی  

مثنوی، شاهكار عرفانی سده ی هفتم و از ستون های چهارگانه ی ادب فارسی، از معدود آثاریست كه درعین دیرینگی، از بسیاری جوانب همچنان تازگی و طراوت خود را حفظ نموده است. زبان راوی، سادگی و بی پیرایگی لفظی، معنی ژرف و سهل و ممتنع، به كارگیری قصه و تمثیل و به تبع آن، جهان شمول بودن این شاهكار جاوید ادب پارسی ...

ادامه نوشته

بهاريه هاي شعر فارسي

محمدحسن مقيسه
بهار، فصل سرزندگي طبيعت و برآمدن گل ها و شكوفه ها و رنگارنگي جلوه هاي رخشان دشت ها و درخشندگي خيره كننده رياحين و سبزه ها، از ديرباز براي شاعر ايراني كه همواره عنصر لطافت و تخيل را با واژه هاي خويش آميخته گردانده، انگيزه اي دوچندان خلق مي كرده، تا از ...

ادامه نوشته

داستان کوتاه پدر

طبق معمول مامانم بابامو صدا زد كه بياد در شيشه سس رو باز كنه. پدرم بعد از كلي كلنجار رفتن نتونست در اون شيشه رو باز كنه. 
مادرم منو صدا زد و منم خيلي راحت درش رو باز كردم و به بابام گفتم: اينم كاري داشت؟
پدرم لبخندي زد و گفت: يادته وقتي بچه بودي و مامانت منو صدا مي‌زد تو زودتر از من مي‌اومدي و كلي زور مي‌زدي تا در شيشه سس رو باز كني؟!
يادته نمي‌تونستي؟
يادته من شيشه سس رو مي‌گرفتم و كمي درش رو شل مي‌كردم تا بازش كني و غرورت نشكنه؟
اشك تو چشمام جمع شد نتونستم حرفي بزنم و فقط پدرم رو بغل كردم .
منبع: روز نامه اطلاعات

جایگاه عدد "هفت" در ادب فارسی و فولکلور ایرانی

از زمان های بسیار قدیم عدد "هفت" عدد محبوب بسیاری از قوم ها، به ویژه قوم های شرقی بوده است.این عدد همواره از تقدمی خاص برخوردار بوده و نشانه ای از یك نظم كامل یا دوره كامل بوده است. برای آن اشاره به كمال روح و ماده قایل بوده اند و هر جا كه لازم بوده مجموعه ای را بدون نقص ذكر کنند، از این عدد "سحرآمیز" استفاده می ... 

ادامه نوشته

سرگذشت واژه ی گل

گل در مرز و بوم ایران سابقه ای بس دراز دارد و اگر می بینیم که در شعر و ادب پارسی بیش تر از دیگر سرزمین ها سخن از گل می رود، برای آن است که مردم این سرزمین از دوران های کهن به گل عشق می ورزیده اند و ایران زمین مهد پرورش گل بوده است.

اگر نگاهی به کتاب "تاریخ طبیعی" اثر پلین Pline بیاندازیم، می بینیم که ... 

ادامه نوشته

کشتند تو را به جرم بی جرمی

شعری از علی رضا قزوه به شهیدان علمی کشور


به شهید مصطفی احمدی روشن ، شهید شهریاری ، شهید علی محمدی و دیگر شهدای علمی


شب رفتنی است و راه ما روشن

آیینه ی مهر و ماه ما روشن

تردید مکن که آفتاب این جاست

عباس و شریعه و عطش با ماست

از حرمله ها مترس

                    آب این جاست ...

ادامه نوشته

نقش و تصویر در ادبیات فارسی

زنده یاد هانری ماسه از ایران‌شناسان نسل گذشته تنها كسی است كه افزون بر آشنایی كامل با ادب فارسی به خلقیات و هنرهای عامیانه ی ایرانیان نیز توجه بسیار داشت. كتاب «اعتقاد و عادات ایرانیان»Croyances et coutumes Persanes,Paris 1938  حاصل نخستین آشنایی نزدیك و دلبستگی او به مردم این سرزمین بود. پس از...                                                                            

ادامه نوشته

نگاهى به اژدها در استوره های ایرانی

واژه ی «اژدها» كه در فارسى صورت هایى دیگری چون اژدر، اژدرها و اژدهاك دارد به معنى «مارى باشد بس بزرگ، با دهان فراخ و گشاده و كنایه از مردم شجاع و قهرآلود هم هست و رایت و سر عَلم را نیز گویند و پادشاه ظالم و ضحاك ماران را هم گفته‌اند» (۱) و لقب ضحاك نیز هست؛ چنان‌كه خاقانى گوید:
در دل غم اژدها نیارم / كافریدونى درفش دارم ...
     

ادامه نوشته

نگاهی به تاریخچه ی خط و زبان در ایران

آغاز تاریخچه ی خط در ایران باستان که طبق کتیبه ای که در جنوب ایران کشف شده است به حدود پنج تا هفت هزار سال پیش می رسد و برای نمونه می توان از کتیبه های موجود در معبد سه هزار و پانصد ساله ی زیگورات نام برد. ولی از آن جا که مدارک ما در این باره کامل نیست، ما نیز از اشاره به زبان ها و خط های پیش از هخامنشیان خودداری ... 
              
              
ادامه نوشته